سنسور دما و رطوبت (Temperature & Relative Humidity Sensor) برای اندازه گیری و پایش پیوسته دمای هوا و رطوبت نسبی در اتاق تمیز، آزمایشگاه، سالن تولید دارویی و فضاهای کنترل شده استفاده می شود. این سنسورها می توانند به سیستم مانیتورینگ محیطی (EMS)، سیستم مدیریت ساختمان (BMS) یا سیستم کنترل هواساز (HVAC) متصل شوند.
کاربرد سنسور دما و رطوبت
- بررسی دما و رطوبت مطابق محدوده مصوب هر اتاق
- جلوگیری از قرارگیری مواد حساس در شرایط نامناسب
- پایش شرایط مورد نیاز در تولید دارو و آزمایشگاه کشت سلول
- ذخیره داده ها، بررسی روندها و تهیه گزارش های دوره ای مطابق الزامات GMP
- اعلام خروج دما یا رطوبت از حدود هشدار و اقدام
- ارسال سیگنال اندازه گیری به کنترلر هواساز در صورت طراحی حلقه کنترلی
انواع سنسور دما و رطوبت
سنسور دیواری (Room Sensor)
برای اندازه گیری شرایط واقعی هوای اتاق تمیز استفاده می شود. محل نصب باید نماینده شرایط محیط باشد و از دریچه دمش، درب و منابع حرارتی فاصله مناسب داشته باشد.
سنسور کانالی (Duct Sensor)
برای اندازه گیری دما و رطوبت در کانال هواساز یا مسیر هوای رفت و برگشت به کار می رود. این سنسور جایگزین سنسور اتاق نیست و محل نصب آن باید متناسب با هدف کنترل انتخاب شود.
سنسور پراب دار (Remote Probe)
برای نقاطی استفاده می شود که دسترسی مستقیم به بدنه سنسور مناسب نیست یا لازم است عنصر حسگر در موقعیت مشخصی قرار گیرد.
استانداردها و الزامات مرتبط با سنسور دما و رطوبت
- ISO 14644-3: روش های آزمون و بررسی عملکرد اتاق تمیز را مشخص می کند و به تنهایی دقت اجباری سنسور دما و رطوبت را تعیین نمی کند.
- ISO/IEC 17025: الزامات مربوط به صلاحیت آزمایشگاه های کالیبراسیون و آزمون را مشخص می کند.
- EU GMP Annex 1: الزامات مرتبط با پایش پارامترهای محیطی و کنترل آلودگی در تولید محصولات استریل را پوشش می دهد.
- الزامات GMP پروژه: محدوده دما و رطوبت، حدود هشدار و اقدام، ثبت داده ها و الزامات کالیبراسیون باید بر اساس نیازهای پروژه تعیین شوند.
نصب، کالیبراسیون و مستندسازی سنسور
- سنسور باید در محلی نصب شود که شرایط واقعی اتاق را نشان دهد.
- محل نصب باید از نظر جریان هوا، تابش مستقیم، منابع حرارتی و احتمال تماس با مواد شوینده بررسی شود.
- کالیبراسیون باید در نقاط مناسب محدوده کاری و با استفاده از مرجع قابل ردیابی انجام شود.
- در پرونده تأیید و صلاحیت سنجی تجهیزات، مشخصات فنی، گواهی کالیبراسیون، محل نصب و شناسه سنسور ثبت شود.
- حدود هشدار و اقدام، تأخیر هشدار و نحوه مدیریت قطع ارتباط یا خرابی سنسور باید مشخص شوند.
- اگر داده ها برای تصمیم گیری های GMP استفاده می شوند، کنترل دسترسی، نگهداری سوابق و یکپارچگی داده ها نیز باید بررسی شود.
سوالات متداول سنسور دما و رطوبت اتاق تمیز
1. چرا کنترل دما و رطوبت در اتاق تمیز اهمیت دارد؟
دما و رطوبت باید در محدوده متناسب با نوع فرایند، محصول و الزامات محیط کنترل شوند و پایش آنها به حفظ شرایط کنترل شده اتاق تمیز کمک می کند
2. سنسور دما و رطوبت اتاق تمیز چگونه نصب می شود؟
سنسور باید در نقطه ای نصب شود که شرایط واقعی محیط را به شکل قابل اعتماد اندازه گیری کند و از تاثیر مستقیم جریان هوا، تابش حرارتی و منابع گرما دور باشد. محل نصب نیز باید متناسب با طراحی و الزامات پایش اتاق انتخاب شود.
3. آیا سنسور دما و رطوبت اتاق تمیز نیاز به کالیبراسیون دارد؟
بله. برای پایش قابل اعتماد، سنسور باید به صورت دوره ای کالیبره شود و سوابق کالیبراسیون آن قابل ردیابی باشد. در محیط های دارویی و GMP، اندازه گیری دما و رطوبت بخشی از الزامات مرتبط با qualification و کنترل شرایط محیطی است.
