فیلتر باکس اتاق تمیز محفظهای است که فیلترهای هوا، بهویژه HEPA داخل آن نصب میشوند و وظیفه آن تامین و توزیع هوای تصفیهشده در محیطهای کنترلشده مانند اتاق تمیز صنایع دارویی، آزمایشگاه ، صنایع غذایی و تجهیزات پزشکی است.
کاربردهای فیلتر باکس در اتاق تمیز
تصفیه نهایی هوا : نگهداری و نصب فیلترهای HEPA برای حذف ذرات معلق.
توزیع یکنواخت هوا : کمک به توزیع مناسب هوای تصفیهشده در سطح اتاق
GMP و گریدهای ISO کمک به دستیابی به شرایط مورد نیاز کلاس های.حفظ کلاس های تمیزی :
اتصال به سیستم : HVAC نصب در انتهای کانال هوای رفت یا در ساختار سقف اتاق تمیز
تسهیل تعویض و آزمون فیلتر : فراهم کردن امکان دسترسی مناسب برای تعویض فیلتر انجام تست Integrity یا نشت یابی
| مشخصه | ویژگی یا الزام پیشنهادی |
| جنس بدنه | ورق گالوانیزه با پوشش مناسب رنگ الکترواستاتیک، مورد تأیید پروژه |
| سطح داخلی | صاف، قابل نظافت، مقاوم به خوردگی و بدون لبههای تیز یا نقاط تجمع آلودگی |
| آببندی فیلتر | گسکت پیوسته یا آببندی ژلی، متناسب با نوع فیلتر |
| اتصال به کانال | فلنجبندی مناسب و اتصال هوابند |
| تعویض فیلتر | امکان دسترسی ایمن و تعویض بدون آسیب به فیلتر و آببندی |
| افت فشار | متناسب با دبی طراحی، نوع فیلتر و سطح مؤثر آن |
| استحکام | تحمل فشار مثبت یا منفی طراحی سیستم بدون تغییر شکل مؤثر بر آببندی |
| آزمونپذیری | امکان انجام تست نشتی فیلتر و آببندی مجموعه، متناسب با طراحی |
میباشد. H13و H14 به کلاس فیلتر عملکرد نهایی به کیفیت فیلتر، آببندی، نصب و آزمون مجموعه وابسته
مزایای استفاده از فیلتر باکس در اتاق تمیز
- افزایش کیفیت هوای ورودی با استفاده از فیلترهای HEPA یا ULPA
- کاهش ذرات معلق و آلودگی در فضای اتاق تمیز
- توزیع یکنواخت هوا در سطح اتاق
- آب بندی مناسب و کاهش احتمال نشت هوا از اطراف فیلتر
- امکان تعویض و نگهداری آسان فیلتر
- کمک به حفظ کلاس تمیزی اتاق و کنترل میزان آلودگی
- قابلیت استفاده در سیستم های مختلف تهویه و HVAC

استانداردهای مرتبط با فیلتر باکس
نکته مهم این است که معمولاً یک استاندارد مستقل، تمام جزئیات ساخت فیلتر باکس را تعیین نمیکند؛ طراحی باید با توجه به نوع محفظه، فیلتر، کاربرد و الزامات پروژه انجام شود
| استاندارد | کاربرد در طراحی و تأیید |
| ISO 14644-1 | تعیین کلاس تمیزی اتاق بر اساس غلظت ذرات است |
| ISO 14644-3 | روشهای آزمون اتاق تمیز، از جمله آزمون نشتی سیستم فیلتر نصبشده |
| EN 1822 | طبقهبندی و آزمون فیلترهای با راندمان بالا مانند HEPA |
| EU GMP Annex 1 | الزامات مرتبط با تأیید صلاحیت اتاق تمیز، آزمون سلامت فیلتر نهایی و سایر آزمونهای مربوطه در تولید استریل |
برای فیلتر باکس حاوی HEPA در پروژه دارویی، موارد زیر باید متناسب با طراحی بررسی شوند
Visual Inspection: بررسی کیفیت ساخت، سطح داخلی، اتصالات و وضعیت نصب.
Leakage / Integrity Test: بررسی نشتی فیلتر، گسکت، قاب و مسیرهای ب
Airflow Measurement: اندازهگیری دبی یا سرعت هوا و مقایسه با مقادیر طراحی.
Differential Pressure: بررسی افت فشار فیلتر و مقایسه با اطلاعات سازنده.
Documentation: ثبت مشخصات فیلتر، شماره سریال، گواهی سازنده و نتایج آزمونها.
اجزای تشکیل دهنده فیلتر باکس اتاق تمیز
- پلنیوم باکس: محفظهای برای دریافت و توزیع یکنواخت هوا در سطح فیلتر.
- فیلتر HEPA یا ULPA: وظیفه حذف ذرات معلق و تأمین هوای پاک مورد نیاز اتاق تمیز را بر عهده دارد.
- قاب و نگهدارنده فیلتر: برای قرارگیری صحیح و ثابت نگه داشتن فیلتر داخل باکس استفاده میشود.
- واشر و سیستم آب بندی: از نشت هوا از اطراف فیلتر جلوگیری میکند و برای حفظ عملکرد فیلتراسیون اهمیت دارد.
- دیفیوزر یا گریل خروجی: در قسمت زیرین فیلتر قرار میگیرد و به توزیع مناسب هوا در فضای اتاق کمک میکند.
نحوه و محل نصب فیلتر باکس اتاق تمیز
فیلتر باکس معمولاً در سقف یا سقف کاذب اتاق تمیز نصب و به کانال هوای رفت سیستم HVAC متصل می شود. هوای ورودی پس از عبور از پلنیوم باکس و فیلتر HEPA یا ULPA، به صورت یکنواخت وارد فضای اتاق می شود. محل و تعداد فیلتر باکس ها بر اساس ابعاد اتاق، کلاس تمیزی، حجم هوای مورد نیاز و الگوی جریان هوا تعیین می شود. همچنین آب بندی مناسب اطراف فیلتر و ایجاد دسترسی برای بازرسی، تست و تعویض فیلتر در زمان نگهداری ضروری است.
سوالات متداول فیلتر باکس اتاق تمیز
1. فیلتر باکس در اتاق تمیز چه کاربردی دارد؟
فیلتر باکس برای نصب و نگهداری فیلترهای HEPA یا ULPA و تأمین هوای تصفیه شده در اتاق تمیز استفاده میشود.
2. آیا فیلتر باکس همان فیلتر HEPA است؟
خیر. فیلتر باکس محفظه و مجموعه نگهدارنده فیلتر است، در حالی که فیلتر HEPA یا ULPA وظیفه تصفیه هوا و حذف ذرات معلق را بر عهده دارد.
3. فیلتر باکس اتاق تمیز هر چند وقت یک بار باید تعویض شود؟
زمان تعویض فیلتر به میزان آلودگی، افت فشار، ساعات کار و شرایط محیط بستگی دارد و بهتر است بر اساس پایش افت فشار و برنامه نگهداری سیستم تعیین شود.