استفاده از دوش هوا، عموماً مناسب اتاق‌های استریل مانند اتاق تمیز می باشد. دوش هوا اتاق تمیز مانع از ورود آلودگی به داخل کلین روم می شود.
دوش هوا دارای فن‌های تصفیه هوا بوده و قدرت موتور در انواع مختلف آن متفاوت است. با ما در این مقاله همراه باشید تا کاربرد این دستگاههای تصفیه را شناخته و با تفاوت‌های انواع آن آشنا شوید.
دوش هوا چیست
اتاقک‌ها و راهروهای ورودی به اتاق تمیز یا همان Clean Room، محیط‌های استریل کننده‌ای هستند که به نام دوش هوا اتاق تمیز شناخته می‌شوند. با استفاده از چنین محفظه‌هایی از ورود هرگونه آلاینده، گردوغبار و ذرات مضر به اتاق تمیز جلوگیری شده و همچنین ورودی و خروجی کلیه افراد نیز کنترل میشود.
بدین ترتیب محفظه‌هایی ایزوله شده مناسب ورود به کلین روم، جهت انجام حرفه‌ای‌ترین و تخصصی‌ترین کارها ایجاد خواهد شد. این تونل‌ها و اتاقک‌های استریل کننده، دقیقاً در ورودی اتاق‌های تمیز یا محیط‌های نیازمند کنترل، کار گذاشته می‌شوند.
موتورهای تهویه هوای موجود در این اتاقک‌های دوش، هوای پیرامون را با سرعتی فوق‌العاده بالا و فیلتراسیونهای قوی تعویض می‌کند. همچنین با ایجاد بخار خالص موجب کاهش آلودگی افراد و یا تجهیزات می شوند. این کار تأثیری فوق‌العاده بر افزایش عمر فیلترهای هوای موجود در کلین روم گذاشته و به کاهش مصرف انرژی نیز کمک می نماید.
کاربرد دوش هوا در صنایع دارویی و آزمایشگاهی
کنترل ذرات ورودی پرسنل : کاهش انتقال ذرات جداشدنی از سطح لباس
ورود به محیط های کنترل شده : استفاده در مسیرهای ورودی، در صورت توجیه در ارزیابی ریسک آلودگی
ورود تجهیزات ومواد : در مدل مخصوص مواد، برای کاهش ذرات سطحی اقلام مناسب است
حفاظت از محیط تولید : کمک به برنامه کنترل آلودگی، در کنار گانینگ، ایرلاک، فشارهای تفاضلی و روش‌های نظافت
اجزای اصلی دوش هوا اتاق تمیز
- بدنه و محفظه داخلی از استنلس استیل یا متریال مناسب محیط تمیز
- HEPA، معمولاً H13 یا H14 بر اساس نیاز پروژه
- فن دمنده با دبی و فشار استاتیکی متناسب با طراحی
- نازل‌های دمش هوا با قابلیت تنظیم جهت دریچه‌های برگشت و مکش هوا
- درب‌های اینترلاک‌شده برای جلوگیری از بازشدن همزمان
- سنسور حضور، تایمر و تابلو کنترل
مراحل استفاده از دوش هوا
طریقه استفاده از دوش‌های هوا جهت ورود به کلین روم ،استاندارد و طبق دستورالعمل مدونی بوده و در عرض ده ثانیه انجام خواهد شد.
فرد یا جسم مورد نظر وارد اتاقک یا تونل هوا شده و درب پشت سر آن به‌طور کامل بسته میشود. سپس جریان هوای پر سرعت به‌صورت چند جانبه و با فیلترهای هوای فوق‌العاده حساس به آن برخورد کرده و کلیه ذرات، آلاینده، گرد و غبار را از هرجهت می‌زداید. این جریان هوا از طریق خروجی‌های متعدد و با فشار بالا به داخل تونل وارد شده و به فرد یا وسیله برخورد می‌کنند.
برخورد جریان هوا، با شدت و حد بالا انجام میشود. همین امر به پاکسازی بیشتر و کامل‌تر کمک کرده و سطح جسم یا لباس‌های فرد را تا حد قابل قبولی، تمیز می‌کند. پس از اتمام عملیات، فرد یا جسم به سمت در خروجی هدایت شده و با باز شدن در و رسیدن به انتهای کار، به‌صورت کاملاً استریلیزه و پاک وارد کلین روم می‌شوند.
نحوه انتخاب دوش هوا
از آنجایی که دوش هوا در قسمت‌های مختلفی نصب شده و امکان جابه‌جایی آنها وجود دارد،باید توجه شود امکان بازچینش وجود داشته باشد. علاوه بر آن جنس این دوش‌ها بسیار مهم بوده و در ماندگاری و افزایش طول عمر آنها مؤثر است. بهتر است از جنس فلزات مقاوم همچون فولاد دارای پوشش ضدزنگ باشد.
سیستم‌های پاچش یا دمنده هوای پرفشار، می‌بایست کل عملیات را باسرعتی قابل توجه انجام دهند. بنابراین سیستم پاچش باید دارای انتقال‌دهنده‌ای با حجم بالا و سرعت قابل قبول باشد. جهت امر تصفیه نیاز به فیلترهایی حساس و پرقدرت است که علاوه بر ظرفیت بالا بتوانند انواع آلاینده‌ها را از محیط تونل خارج کنند.
کلیه دمنده‌های موجود در تونل، باید همزمان و با شرایط یکسان عمل کنند. همین تعداد کافی و تنظیم فاصله و زمان دمش، باعث بالا رفتن کیفیت کار شده و مانع از ماندگاری آلودگی و ورود آن به داخل کلین روم می گردد. در نهایت تونل دوش هوا از نوع مدرن، دارای سیستم قفل مرکزی بوده و با ورود هر فرد یا جسم، در ورودی بسته میشود. نهایتاً پس از استریلیزه شدن، از در خروجی خارج می‌گردد.
استانداردهای مرتبط با دوش هوا
- ISO 14644-1: طبقه‌بندی تمیزی هوای اتاق تمیز
- ISO 14644-5:2025: الزامات عملیاتی، ورود و خروج پرسنل، گانینگ و کنترل آلودگی
- EN 1822: طبقه‌بندی و آزمون عملکرد فیلترهای HEPA و ULPA.
- EU GMP Annex 1: الزامات کنترل آلودگی در تولید محصولات استریل، در صورت کاربرد برای پروژه
تست‌های مهم در راه‌اندازی و تأیید عملکرد (Qualification)
- کنترل عملکرد اینترلاک درب‌ها و کلید اضطراری
- اندازه‌گیری سرعت و بررسی یکنواختی جریان هوا در نازل‌ها
- بررسی عملکرد فن، تایمر و سنسورها
- آزمون نشتی فیلتر HEPA در صورت پیش‌بینی در برنامه تأیید
- بررسی اختلاف فشار و جهت جریان هوا در محل نصب
- بررسی عملکرد دوش هوا در شرایط عملیاتی تعریف‌شده است .
انواع دوش هوا
دوش هوای تک نفره
برای ورود یک نفر در هر سیکل طراحی شده و به دلیل ابعاد جمع وجور، گزینه مناسبی برای کلین روم های کوچک یا کم تردد است. این مدل معمولا به 16 نازل مجهز می شود.
دوش هوای چندنفره
برای عبور همزمان 2 تا 6 نفر مناسب است و بیشتر در کلین روم های بزرگ و پرتردد استفاده می شود. تعداد نازل ها در این مدل می تواند به 36 عدد برسد.
دوش هوای تونلی
برای پاک سازی تجهیزات و اقلام بزرگ مانند پالت، کالسکه و مواد اولیه کاربرد دارد و معمولا در مسیر انتقال تجهیزات به داخل یا خارج کلین روم نصب می شود.
دوش هوای پیشرفته
این مدل ها می توانند به امکاناتی مانند حسگرهای هوشمند، سیستم های کنترل پیشرفته یا تجهیزات ضدعفونی مجهز باشند و برای کاربردهای تخصصی مورد استفاده قرار گیرند.
مزایای استفاده از دوش هوا در کلین روم
- کاهش ذرات و آلودگی های سطحی روی لباس و تجهیزات
- کاهش ورود آلودگی به محیط کنترل شده
- کمک به حفظ سطح پاکیزگی کلین روم
- کاهش احتمال آلودگی متقاطع بین فضاهای مختلف
- مناسب برای کنترل آلودگی در ورودی کلین روم
- امکان استفاده برای افراد، تجهیزات و مواد اولیه
- کمک به حفظ الزامات کنترل آلودگی در فرایندهای حساس
- قابلیت طراحی در ابعاد و ظرفیت های مختلف متناسب با نیاز پروژه
دوش هوا اندیشگران جامع صنعت ایرانیان
شرکت اندیشگران جامع صنعت ایرانیان، تولیدکننده برتر اتاق تمیز (کلین روم) است که به طراحی، ساخت و راه‌اندازی تجهیزات اتاق تمیز می‌پردازد. این شرکت به بهره‌برداری از دوش‌های هوا اقدام کرده و کلیه استانداردهای لازم برای چنین امکاناتی را درنظر می‌گیرد.
اندیشگران جامع صنعت ایرانیان، مجموعه‌ای متشکل از افراد نخبه، متخصص و با تجربه‌ای است که در کلیه زمینه‌های تخصصی مانند دارویی، غذایی، صنعتی و بیوتکنولوژی تبحر داشته و بهترین خدمات را ارائه می‌دهند. همکاری با این شرکت، انتخابی مطمئن در حد استانداردهای جهانی است.
